PLA، PETG یا ABS؟ برای قطعه‌ی پروژه‌مان کدام فیلامنت را انتخاب کنیم؟

سه اسم است که در هر بحث چاپ سه‌بعدی تکرار می‌شود، و اغلب طوری مقایسه می‌شوند که انگار یکی «بهترین» است. این‌طور نیست: هر سه پلاستیک‌اند، ولی سه رفتار متفاوت دارند، و انتخاب درست به یک چیز بستگی دارد — قطعه‌ی شما قرار است چه کار کند.

این مقاله همان یک تصمیم را ساده می‌کند.

جواب کوتاه، پیش از جزئیات

• قطعه فقط دیده می‌شود (ماکت، تندیس، نمونه‌ی فرم، قاب تزئینی) ← PLA
• قطعه کار می‌کند و گرما یا ضربه می‌بیند (نزدیک موتور، داخل خودرو، زیر آفتاب) ← ABS
• قطعه باید خم شود و برگردد (واشر، ضربه‌گیر، روکش) ← TPU
• قطعه باید هم چقرمه باشد هم بی‌دردسر چاپ شود ← اینجا همان جایی است که اسم PETG بالا می‌آید

⚠️ یک نکته را همین اول بگوییم: در این کارگاه PETG فعلاً در فهرست سفارش آنلاین نیست. متریال‌های آنلاین PLA، ABS و TPU هستند. اگر پروژه‌ی شما واقعاً PETG می‌خواهد، تماس بگیرید تا درباره‌اش صحبت کنیم — همان‌طور که برای رزین هم این‌طور است.

PLA — پیش‌فرض درست برای بیشتر پروژه‌ها

PLA رایج‌ترین فیلامنت است و دلیلش ساده است: راحت‌ترین چاپ و بهترین سطح را می‌دهد.

• نرم شدن از حدود ۶۰ درجه
• استحکام کششی حدود ۵۰ تا ۶۰ مگاپاسکال — بالاتر از ABS
• جمع‌شدگی خیلی کم، پس ابعاد دقیق‌تر می‌مانند
• بهترین ثبت جزئیات در بین متریال‌های FDM
• ولی شکننده است: در برابر ضربه به‌جای خم شدن، می‌شکند

آن ۶۰ درجه همان چیزی است که بیشترین شکایت را می‌سازد. داخل خودروی پارک‌شده در تابستان راحت از این عدد بالاتر می‌رود، و قطعه‌ی PLA آنجا تغییر شکل می‌دهد. برای ماکت معماری، تندیس و پروتوتایپ فرم اما هیچ گزینه‌ای بهتر از آن نیست.

ABS — وقتی قطعه واقعاً کار می‌کند

ABS جواب همان نقطه‌ضعف است.

• نرم شدن از حدود ۱۰۰ درجه
• استحکام کششی حدود ۴۰ مگاپاسکال — کمتر از PLA
• چقرمه: به‌جای شکستن، تغییر شکل می‌دهد
• قابل سنباده، مته‌کاری و رزوه‌زنی؛ با بخار استون سطحش صاف می‌شود
• ولی هنگام سرد شدن جمع می‌شود — قطعه‌ی بزرگ و تخت ممکن است از صفحه بلند شود

اینجا مهم‌ترین سوءتفاهم این حوزه است: ABS از PLA استحکام کششی کمتری دارد ولی برای قطعه‌ی کارکردی بهتر است. چون آنچه قطعه را در دنیای واقعی نجات می‌دهد چقرمگی است، نه عدد کشش. قطعه‌ای که می‌افتد، پیچ می‌خورد و ضربه می‌بیند، با PLA می‌شکند و با ABS خم می‌شود و برمی‌گردد.

PETG — نقطه‌ی میانی که همه درباره‌اش می‌پرسند

PETG جایی بین آن دو می‌نشیند و محبوبیتش بی‌دلیل نیست:

• تحمل حرارتی حدود ۸۰ درجه — بالاتر از PLA، پایین‌تر از ABS
• چقرمه‌تر از PLA، بدون بوی آزاردهنده و جمع‌شدگی شدید ABS
• مقاومت شیمیایی و رطوبتی خوب — برای قطعه‌ای که با آب یا مواد شوینده سروکار دارد
• ولی جزئیات را به تمیزی PLA ثبت نمی‌کند و تمایل به رشته‌ای شدن دارد؛ سطحش هم نرم‌تر است و راحت‌تر خط می‌افتد

اگر قطعه‌ی شما نه ماکت است و نه قطعه‌ی داغِ نزدیک موتور — یعنی یک قطعه‌ی کارکردیِ معمولی که باید سالم بماند — PETG اغلب انتخاب متعادلی است. با توجه به نکته‌ی بالا، برای همان کار در فهرست فعلی ما ABS نزدیک‌ترین گزینه است.

TPU — وقتی قطعه باید خم شود

TPU جواب یک سؤال خیلی مشخص است: «می‌خواهم خم شود و به شکل اولش برگردد.»

• سختی حدود ۹۵ شور A، شبیه لاستیک سفت
• مقاومت سایشی بسیار خوب
• ولی چاپش کند است — چند برابر PLA، و چون زمان دستگاه در قیمت هست، گران‌تر هم تمام می‌شود

اگر سؤال شما «خم شود» نیست، TPU متریال شما نیست.

اشتباهی که در انتخاب متریال زیاد تکرار می‌شود

انتخاب بر اساس عدد استحکام کششی. آن عدد فقط می‌گوید قطعه در برابر کشیده شدن آرام چقدر مقاومت می‌کند — و تقریباً هیچ پروژه‌ای این‌طور خراب نمی‌شود.

قطعات در دنیای واقعی با ضربه، خستگی و گرما از بین می‌روند. برای همین PLA با عدد کشش بالاترش، در آزمون افتادن از دست، از ABS بدتر عمل می‌کند. به جای عدد، از خودتان بپرسید قطعه چطور قرار است شکست بخورد.

پنج سؤالی که انتخاب را قطعی می‌کند

1. قطعه در معرض گرما است؟ (آفتاب مستقیم، داخل خودرو، نزدیک موتور) ← از PLA فاصله بگیرید
2. ضربه می‌بیند یا می‌افتد؟ ← چقرمگی مهم‌تر از کشش است
3. با آب، روغن یا مواد شوینده تماس دارد؟ ← مقاومت شیمیایی را در نظر بگیرید
4. باید خم شود و برگردد؟ ← فقط TPU
5. جزئیات ریز و سطح تمیز اولویت اول است؟ ← PLA