تلورانس و دقت ابعادی در چاپ FDM
قطعهی FDM چقدر دقیق است؟ خطای ابعادی از کجا میآید، چرا سوراخها همیشه کوچکتر درمیآیند، دقت در ارتفاع با دقت در صفحه چه فرقی دارد، و طراحی چطور این خطا را جذب میکند.
تلورانس در پرینت سهبعدی FDM اولین سؤال هر کسی است که قطعهاش باید با قطعهی دیگری جفت شود: «اگر فایل ۱۰ میلیمتر است، قطعه چند درمیآید؟» جواب کوتاه: نزدیک به ۱۰، ولی نه دقیقاً — و جهت خطا قابل پیشبینی است.
این مقاله میگوید خطا از کجا میآید، در کدام جهت بیشتر است، و چطور طراحی را طوری انجام دهیم که قطعه با وجود آن خطا درست کار کند.
دقت، تلورانس و لقی؛ سه چیز متفاوت
- دقت یعنی قطعهی چاپشده چقدر به عدد فایل نزدیک است.
- تلورانس یعنی چقدر انحراف از آن عدد برای کار شما قابل قبول است. این را شما تعیین میکنید، نه دستگاه.
- لقی فاصلهای است که عمداً بین دو قطعهی جفتشونده در طراحی میگذارید تا خطای دقت را جذب کند.
بیشتر مشکلات ابعادی وقتی پیش میآید که این سه با هم قاطی شوند: قطعه با لقی صفر طراحی میشود و انتظار میرود دقت دستگاه جای لقی را بگیرد.
خطا از کجا میآید
- پهنای خط اکستروژن. نازل ۰.۴ میلیمتری خطی کمی پهنتر از ۰.۴ میگذارد؛ لبههای بیرونی کمی بیرون میزنند و دیوارهی سوراخها کمی به داخل.
- جمعشدگی هنگام سرد شدن. هر پلاستیکی کمی جمع میشود. در ABS محسوستر از PLA است و در قطعهی بزرگتر اثرش بیشتر.
- چندضلعی شدن دایره. فایل STL دایره را با ضلعهای صاف تقریب میزند. اگر هنگام خروجی گرفتن دقت پایین باشد، سوراخ از همان فایل کوچکتر است.
- پای فیل. لایهی اول برای چسبیدن به صفحه فشردهتر چاپ میشود و لبهی پایین قطعه کمی بیرون میزند.
- افتادگی سطح معلق. سقف سوراخ افقی یا هر سطحی که در هوا شروع شود، کمی پایین میافتد.
همهی اینها با هم یک نتیجهی ثابت دارند: سوراخها کوچکتر و محورها و برجستگیها بزرگتر از فایل درمیآیند.
دقت افقی با دقت عمودی یکی نیست
در صفحهی افقی، نازل میتواند هر عددی را دنبال کند. ولی در ارتفاع، قطعه از لایهها ساخته میشود و ارتفاع هر عارضه به نزدیکترین مضرب ضخامت لایه گرد میشود. با لایهی ۰.۲ میلیمتری، پلهای که ۱.۱ میلیمتر طراحی شده، ۱.۰ یا ۱.۲ درمیآید.
نتیجهی عملی: ابعاد بحرانی را تا جای ممکن در صفحهی افقی قرار دهید. سوراخی که باید دقیق باشد، اگر عمودی چاپ شود (محورش عمود بر صفحه) دایرهی بهتری میدهد تا اگر خوابیده چاپ شود.
چه دقتی را میشود انتظار داشت
چاپ FDM فرآیند دقیقی است، ولی ماشینکاری نیست. با طراحی درست و لقی مناسب، بیشتر قطعههای جفتشونده دور اول جا میافتند. ولی تلورانسهای تنگتر از حدود ۰.۲ میلیمتر بهطور قابل اتکا تضمین نمیشوند — نه فقط در کارگاه ما، در هر چاپ FDM.
اگر ابعاد دقیق برای کارتان حیاتی است، پیش از سفارش بگویید. تلورانسی که از قبل توافق نشده، بعداً قابل ادعا نیست؛ و اگر عدد مورد نیازتان از این روش برنمیآید، صادقانه همین را میگوییم.
طراحی برای تلورانس
- لقی بگذارید: ۰.۱ تا ۰.۲ میلیمتر برای جازدنی، ۰.۳ تا ۰.۴ برای لغزنده، ۰.۴ تا ۰.۵ برای آزاد
- سوراخ دقیق را کمی کوچک طراحی کنید و بعد مته بزنید. برای سوراخ بلبرینگ یا پین، چاپ کمی تنگ و بعد کالیبره کردن با مته، دقیقتر از هر حدسی در فایل است
- خروجی STL را با دقت بالا بگیرید تا دایرهها چندضلعی نشوند
- لبهی پایین را پخ بزنید تا پای فیل روی جفتشدن اثر نگذارد
- اول یک تکهی آزمایشی از همان اتصال بحرانی چاپ کنید
نمونههای این عددها را در اشتباهات طراحی برای پرینت سهبعدی هم آوردهایم.
اصلاح بعد از چاپ
گاهی سریعترین راه رسیدن به عدد دقیق، کمی کار دستی است: مته برای سوراخ گرد، سوهان سوزنی برای شیار و سوراخ غیرگرد، و سنباده برای سطحی که باید روی سطح دیگری بنشیند. برای قطعهی صنعتی که باید جای مشخصی بنشیند، این کار بخشی از مونتاژ است، نه نشانهی خرابی چاپ. ست سوهان سوزنی دقیقاً برای همین اصلاحهای جزئی است.
کی باید سراغ روش دیگری رفت
اگر قطعه به دقتی در حد صدم میلیمتر نیاز دارد، یا سطحی دارد که باید آببند یا کاملاً صاف باشد، چاپ FDM انتخاب درستی نیست. مقایسهی مفصلش را در پرینت سهبعدی یا CNC نوشتهایم.
قدم بعدی
برای قطعهای که باید سر جایش بنشیند، ابعاد بحرانی را در توضیح سفارش بنویسید. در پرینت سهبعدی قطعات صنعتی پیش از شروع دربارهی تلورانس توافق میکنیم و ابعاد کلیدی قطعه پیش از ارسال اندازهگیری و ثبت میشود. اگر فایل آماده است، آن را آپلود کنید تا قیمت و زمان واقعیاش را ببینید.